Το Τυπικό Emulation – Τεκτονικά Είδη

Παναγιώτα Βασιλείου
Ειδικός προϊόντων και αγορών με πάνω από 15 χρόνια εμπειρίας στο λιανικό εμπόριο

Διαχωρισμοί στον αγγλικό ελευθεροτεκτονισμό κατά τον 18ο αιώνα

Η εμφάνιση του σύγχρονου Ελευθεροτεκτονισμού χρονολογείται συνήθως από την ίδρυση της Μεγάλης Στοάς του Λονδίνου το 1717 (ή πιθανότερα το 1721). Συχνά θεωρούμε ότι αυτή η πρώτη Τεκτονική Δύναμη ένωσε όλες τις αγγλικές Στοές σε μια ευρεία ομοφωνία. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Πολλές Στοές αμφισβήτησαν αυτή την πρωτόγνωρη οργάνωση, η οποία, κατά την άποψή τους, είχε αλλοιώσει τα αρχαία τελετουργικά, παραλείποντας τις επικλήσεις, καταργώντας το αξίωμα των Διακόνων και αντιστρέφοντας, ήδη από τη δεκαετία του 1730, τις στήλες και τις λέξεις του Μαθητή και του Εταίρου.

Η πρώτη οργανωμένη αντίδραση προήλθε από τη βόρεια Αγγλία. Το 1725, η Στοά της Υόρκης, επικαλούμενη την αρχαιότητά της, αυτοανακηρύχθηκε “Μεγάλη Στοά όλης της Αγγλίας”. Περιέπεσε σε αδράνεια κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1730, για να αναγεννηθεί το 1761 με την ονομασία “Μεγάλη Στοά όλης της Αγγλίας νότια του ποταμού Τρεντ” και τελικά να παύσει κάθε δραστηριότητα το 1789.

Ωστόσο, η κύρια αντίθεση προήλθε από το Λονδίνο, από το ρεύμα που αυτοπροσδιορίστηκε ως “Αρχαίο” (“Antient” με t στα αγγλικά, για λόγους αρχαϊσμού) και χαρακτήρισε τη Μεγάλη Στοά του Λονδίνου ως “Μοντέρνα”, όχι χωρίς περιφρόνηση. Οι σχέσεις μεταξύ των Μεγάλων Στοών της Ιρλανδίας (1725) και της Σκωτίας (1736) με τη Μεγάλη Στοά του Λονδίνου είχαν επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια των ετών 1730-1740. Οι Ιρλανδοί και Σκωτσέζοι ελευθεροτεκτονες που διέμεναν στο Λονδίνο δίσταζαν να ενταχθούν στις αγγλικές Στοές. Η ένταση οξύνθηκε από την εισροή Ιρλανδών προσφύγων στο Λονδίνο μετά τον λιμό του 1740-41, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν πολλοί ελευθεροτεκτονες που ίδρυσαν τις δικές τους Στοές.

Το 1751, έξι Στοές της “Αρχαίας” παράδοσης συγκρότησαν τη “Μεγάλη Στοά της πολύ Αρχαίας και Εντίμου Αδελφότητας των Ελευθέρων και Αποδεκτών Τεκτόνων σύμφωνα με τα Αρχαία Συντάγματα”. Η ψυχή της νέας Μεγάλης Στοάς ήταν αναμφίβολα ο Laurence Dermott (1720-1791), Ιρλανδός έμπορος, Μέγας Γραμματέας της Δύναμης και συγγραφέας των Συνταγμάτων (γνωστά ως “Ahiman Rezon”). Οι Στοές αυτής της Μεγάλης Στοάς εφάρμοζαν αρχαία τελετουργικά, επηρεασμένα από τις ιρλανδικές πρακτικές, ένα παράδειγμα των οποίων μας δίνεται από την αποκάλυψη “The Three Distinct Knocks” του 1760.

Οι δύο αντίπαλες Μεγάλες Στοές αναπτύχθηκαν με επιτυχία στην Αγγλία και το εξωτερικό. Αν στην Ευρώπη διαδόθηκε κυρίως ο ελευθεροτεκτονισμός των “Μοντέρνων”, η Αμερική γνώρισε μια υπεροχή της παράδοσης των “Αρχαίων”, κυρίως λόγω των πολυάριθμων ιρλανδικών και σκωτσέζικων συνταγμάτων του βρετανικού στρατού.

Η Κατάστημα κατασκευάζει όλα τα διακοσμητικά του Τυπικού Emulation. Δείτε τη συλλογή.

Ένωση των δύο αγγλικών Μεγάλων Στοών

Οι δύο αγγλικές Μεγάλες Στοές συγκρούστηκαν σφοδρά για περίπου πενήντα χρόνια, αλλά με την αυγή του 19ου αιώνα, οι εντάσεις άρχισαν να υποχωρούν. Το 1809, οι “Μοντέρνοι” συγκρότησαν μια ειδική Στοά (Lodge of Promulgation) επιφορτισμένη με την επαναφορά των τελετουργικών στις αρχαίες πρακτικές, με σκοπό την εξομάλυνση των σχέσεών τους με τους Ιρλανδούς, τους Σκωτσέζους και τους “Αρχαίους” της Αγγλίας. Οι δύο αγγλικές Μεγάλες Στοές όρισαν Επιτρόπους για την προετοιμασία μιας Πράξης Ένωσης.

Το 1813, διορίστηκαν δύο νέοι Μεγάλοι Διδάσκαλοι. Επρόκειτο για δύο από τους γιους του βασιλιά Γεωργίου Γ’: τον πρίγκιπα Αύγουστο Φρειδερίκο, δούκα του Σάσεξ, για τους “Μοντέρνους”, και τον πρίγκιπα Εδουάρδο, δούκα του Κεντ, για τους “Αρχαίους”. Οι συνθήκες για μια ένωση είχαν ωριμάσει. Στις 27 Δεκεμβρίου 1813, ιδρύθηκε η Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας, με τον δούκα του Σάσεξ ως Μεγάλο Διδάσκαλο. Δημιουργήθηκε μια Στοά Συμφιλίωσης για να εναρμονίσει τα τελετουργικά των δύο παλαιών Μεγάλων Στοών και να ορίσει ένα νέο τελετουργικό.

Το τελετουργικό που καθορίστηκε από τη Στοά Συμφιλίωσης ήταν σαφώς της “Αρχαίας” παράδοσης και οι τελετουργικές πρακτικές των “Μοντέρνων” εξαφανίστηκαν από την Αγγλία, για να επιβιώσουν μόνο σε ορισμένα ηπειρωτικά τεκτονικά Τυπικά (Γαλάζιες Στοές του Γαλλικού Τυπικού και του Ορθού Σκωτικού Τυπικού, Τυπικό του Schröder…). Για τη διάδοση των νέων πρακτικών, σχηματίστηκαν αρκετές Στοές Διδασκαλίας, ώστε οι Αξιωματικοί των Στοών να έρχονται για εξάσκηση. Η πρώτη ήταν η Στοά “Stability”, αλλά η πιο σημαντική και έγκριτη ήταν η “Emulation Lodge of Improvement”, η οποία έδωσε το όνομά της στο Τυπικό Emulation.

Εδώ είναι που τα πράγματα γίνονται λίγο δύσκολα για τους μη Βρετανούς ελευθεροτεκτονες, οι οποίοι είναι συνηθισμένοι στην έννοια των αυστηρά καθορισμένων Τυπικών. Η Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας δεν δημιούργησε ένα νέο Τυπικό, απλώς όρισε έναν τρόπο εργασίας στη Στοά “σύμφωνα με τα Αγγλικά Συντάγματα”. Από εκεί και πέρα, κάθε Στοά Διδασκαλίας εφάρμοζε αυτές τις πρακτικές με τον δικό της τρόπο, με ελάχιστες διαφορές. Υπάρχουν λοιπόν πολλά Στυλ (Workings στα αγγλικά) για εργασία σύμφωνα με τα Αγγλικά Συντάγματα: το Emulation είναι ένα από αυτά, το πιο διαδεδομένο λόγω της σημασίας της “Emulation Lodge of Improvement”, αλλά υπάρχουν επίσης το Στυλ Stability (από την ομώνυμη Στοά Διδασκαλίας), το Στυλ Oxford, το Στυλ Taylor, το Στυλ Standard, το Στυλ South London, το Στυλ West End…

Τα τεκτονικά διακοσμητικά που χρησιμοποιούνται σε αυτά τα διαφορετικά Στυλ είναι τα ίδια, καθώς πρόκειται για ένα και μοναδικό Αγγλικό “Τυπικό”, το οποίο εκφράζεται μέσα από διαφορετικά Στυλ. Η Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας δεν θέσπισε ποτέ ότι το Στυλ Emulation ή οποιοδήποτε άλλο Στυλ είναι το τελετουργικό της αναφοράς: τα διάφορα Στυλ είναι απλώς εκφράσεις ενός μοναδικού τρόπου εργασίας “σύμφωνα με τα Αγγλικά Συντάγματα”. Τα τεκτονικά διακοσμητικά είναι επομένως αυτά της Ηνωμένης Μεγάλης Στοάς της Αγγλίας, και όχι κάποιου συγκεκριμένου Στυλ.

Ιδιαιτερότητες του Στυλ Emulation

Για τους Ευρωπαίους ελευθεροτεκτονες, η ιδιαιτερότητα του Στυλ Emulation είναι κυρίως το γεγονός ότι πρέπει να εκτελείται εξ ολοκλήρου από στήθους. Αλλά αυτό δεν είναι αποκλειστικότητα του Emulation: τα άλλα αγγλοσαξονικά, σκωτσέζικα, ιρλανδικά και αμερικανικά Τυπικά ακολουθούν την ίδια μέθοδο.

Η κύρια ιδιαιτερότητα του Στυλ Emulation είναι η εξαιρετικά περίπλοκη χειρονομία του, η οποία πρέπει να εκτελείται με σχολαστική ακρίβεια. Η άσκηση του τελετουργικού αποτελεί αυτοσκοπό, είναι η τεκτονική εργασία του Στυλ Emulation, ενώ στα ηπειρωτικά Τυπικά, το τελετουργικό πλαισιώνει μια συγκεκριμένη εργασία, συνήθως την ανάγνωση μιας “Πλάκας” (Planche), δηλαδή μιας εισήγησης που παρουσιάζεται από ένα μέλος της Στοάς και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους. Τίποτα τέτοιο στο Emulation: ανοίγουμε τις εργασίες στον πρώτο, δεύτερο και τρίτο βαθμό, και στη συνέχεια τις κλείνουμε στον τρίτο, δεύτερο και πρώτο βαθμό. Εκτός αν υπάρχει μύηση σε κάποιον από τους βαθμούς, αυτό είναι όλο. Και αν έχει προγραμματιστεί κάποια διάλεξη, αυτή θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του δείπνου που ακολουθεί τις εργασίες.

Μέσω της επαναλαμβανόμενης πρακτικής συμβολικών κινήσεων, το Στυλ Emulation στοχεύει να ενσωματώσει στον ελευθεροτέκτονα τις πνευματικές αξίες του ελευθεροτεκτονισμού, πολύ περισσότερο από ό,τι μέσω μιας νοητικής, διανοητικής και ορθολογιστικής οδού. Προσφέρει σε όσους το ασκούν μια πορεία ολοκλήρωσης που περνά πάνω από όλα μέσα από το σώμα και τη σωματική αίσθηση. Αυτή η οδός θα μπορούσε να συγκριθεί με τις διάφορες “μορφές” που χρησιμοποιούνται στις ασιατικές πολεμικές τέχνες (Taolu στην Κίνα, Kata στην Ιαπωνία, Poomsae στην Κορέα…): οι μορφές είναι αλληλουχίες στυλιζαρισμένων κινήσεων μάχης, τις οποίες εξασκούμε χωρίς αντίπαλο, με σκοπό την εκμάθηση των κινήσεων, την εσωτερίκευσή τους, την ηρεμία του νου και την οξύνιση της αντίληψης των ενεργειών που κινητοποιούνται ενόψει της μάχης.