Δύο τεκτονικές υπακοές – η Μεγάλη Ανατολή της Ελβετίας και η Παραδοσιακή Συμβολική Μεγάλη Στοά της Αφρικής – υπογράφουν την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας

Μια διακήρυξη που συντάχθηκε ενόψει της COP21

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας συντάχθηκε το 2015 στο πλαίσιο της 21ης Διάσκεψης των Μερών της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP21), που διοργανώθηκε στο Παρίσι. Η διάσκεψη αυτή αποτέλεσε μια κομβική στιγμή για τη διεθνή περιβαλλοντική διπλωματία, με κύριο στόχο την υιοθέτηση μιας παγκόσμιας συμφωνίας για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ ανέθεσε στην Κορίν Λεπάζ, πρώην Υπουργό Περιβάλλοντος, την αποστολή να διαμορφώσει ένα κείμενο που θα προωθεί μια οικουμενική ηθική προσέγγιση σχετικά με τη διατήρηση του πλανήτη, την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η Κορίν Λεπάζ (στο κέντρο) και ο Φρανσουά Ολάντ (στα δεξιά)

Η Κορίν Λεπάζ, δικηγόρος και προσωπικότητα με πολυετή δράση σε θέματα περιβαλλοντικού δικαίου, συγκρότησε μια επιτροπή εργασίας αποτελούμενη από νομικούς, ειδικούς και εκπροσώπους διεθνών οργανισμών. Το κείμενο που προέκυψε είναι εσκεμμένα συνοπτικό και προσβάσιμο, ώστε να μπορεί να υιοθετηθεί ή να υποστηριχθεί από ένα ευρύ φάσμα φορέων, ανεξάρτητα από την κουλτούρα, το πολιτικό καθεστώς ή το νομικό τους σύστημα.

Η επιλογή του όρου «διακήρυξη» παραπέμπει σε ένα είδος συμβολικού εγγράφου, χωρίς δεσμευτική νομική ισχύ, αλλά φορέα ενός ηθικού ή φιλοσοφικού προσανατολισμού. Εντάσσεται στην παράδοση των μεγάλων οικουμενικών κειμένων, όπως η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789 ή η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948, που υιοθετήθηκε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Από τη δημοσίευσή της, η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχει διαδοθεί ευρέως σε εθνικούς και διεθνείς θεσμούς. Παρουσιάστηκε σε διάφορα φόρουμ, συμπεριλαμβανομένης της UNESCO, και υποστηρίχθηκε από πολλές κυβερνήσεις, τοπικές αρχές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Μια αρχιτεκτονική που συνδέει δικαιώματα και καθήκοντα

Ένα από τα διακριτικά στοιχεία αυτής της Διακήρυξης έγκειται στην ισορροπία που προτείνει μεταξύ έξι θεμελιωδών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στην ανθρωπότητα και έξι αντίστοιχων καθηκόντων, διατυπωμένων με συμμετρικό τρόπο. Αυτή η προσέγγιση στοχεύει στη σύνδεση της αναγνώρισης των δικαιωμάτων με μια απαίτηση ευθύνης, τόσο ατομικής όσο και συλλογικής.

Τα έξι θεμελιώδη δικαιώματα:

1. Το δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον:
   Κάθε άνθρωπος, παρών και μελλοντικός, αναγνωρίζεται ως δικαιούχος του δικαιώματος να ζει σε ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την υγεία, την ευημερία και την ανάπτυξή του.
2. Το δικαίωμα σε μια υπεύθυνη, δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη:
   Αυτό το δικαίωμα υπογραμμίζει τη σημασία μιας ανάπτυξης που σέβεται τις φυσικές ισορροπίες, μεριμνά για την κοινωνική δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών.
3. Το δικαίωμα στη διατήρηση των παγκόσμιων κοινών αγαθών:
   Ορισμένα στοιχεία της παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς — όπως το κλίμα, οι ωκεανοί, ο αέρας, το γλυκό νερό και η βιοποικιλότητα — θεωρούνται αγαθά που δεν μπορούν να ιδιοποιηθούν και πρέπει να προστατεύονται για το σύνολο της ανθρωπότητας.
4. Το δικαίωμα στην ειρήνη:
   Η ειρήνη ορίζεται ως ουσιαστική προϋπόθεση για την ανθρώπινη ζωή και την προστασία του πλανήτη.
5. Το δικαίωμα στη βιολογική και πολιτιστική ποικιλομορφία:
   Η ποικιλομορφία των πολιτισμών και των μορφών ζωής αναγνωρίζεται ως ένας πλούτος που πρέπει να διαφυλαχθεί και να γίνει σεβαστός.
6. Το δικαίωμα στην πληροφόρηση και τη συμμετοχή:
   Αυτό το δικαίωμα εγγυάται σε όλους την πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες και τη δυνατότητα συμμετοχής στις αποφάσεις που επηρεάζουν το κοινωνικό σύνολο.

Τα έξι αντίστοιχα καθήκοντα:

1. Σεβασμός στη ζωή σε όλες τις μορφές της:
   Η ανθρωπότητα καλείται να αναγνωρίσει την εγγενή αξία των έμβιων όντων και να ενεργεί με σεβασμό απέναντί τους.
2. Να μην προκαλείται βλάβη σε τρίτους ή στο περιβάλλον:
   Αυτό το καθήκον διατυπώνει μια γενική αρχή μη πρόκλησης βλάβης, τόσο προς τα άτομα όσο και προς τα οικοσυστήματα.
3. Συνεργασία με άλλους λαούς και γενιές:
   Η αλληλεγγύη, η συνεργασία και ο διάλογος μεταξύ των πολιτισμών παρουσιάζονται ως προϋποθέσεις για το κοινό καλό.
4. Ενέργεια με δικαιοσύνη και αμεροληψία:
   Οι πόροι και οι ευθύνες πρέπει να μοιράζονται δίκαια, σύμφωνα με τις αρχές της παγκόσμιας δικαιοσύνης.
5. Διατήρηση του πλανήτη και των φυσικών ισορροπιών:
   Η ανθρωπότητα καλείται να μην υπερβαίνει τα κρίσιμα οικολογικά όρια.
6. Ενέργεια με συνείδηση και υπευθυνότητα:
   Αυτό το καθήκον καλεί τον καθένα να σταθμίζει τις συνέπειες των πράξεών του και να επιδεικνύει κρίση.

Το σύνολο αυτών των δικαιωμάτων και καθηκόντων αποτελεί ένα ηθικό πλαίσιο που στοχεύει στην ενθάρρυνση μιας συλλογικής συνείδησης γύρω από τα πλανητικά ζητήματα, μέσα από μια ηθική και διαγενεακή προοπτική.

Μια προσχώρηση που συνεχίζει τη θεσμική υποστήριξη

Η Μεγάλη Ανατολή της Ελβετίας και η Παραδοσιακή Συμβολική Μεγάλη Στοά της Αφρικής συγκαταλέγονται πλέον μεταξύ των πολυάριθμων οντοτήτων που έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας. Οι υπογραφές τους δημοσιοποιήθηκαν με την ευκαιρία της δέκατης επετείου του κειμένου, που γιορτάστηκε κατά τη διάρκεια διεθνούς διάσκεψης στα γραφεία των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, στις 13 Μαΐου 2025.

Η εκδήλωση αυτή, που πραγματοποιήθηκε υπό το πρίσμα της συνέχειας και της διάδοσης του κειμένου, συγκέντρωσε διάφορες προσωπικότητες από τον πολιτικό, τον κοινωνικό και τον ακαδημαϊκό χώρο. Πολλά ιδρύματα ανανέωσαν ή επιβεβαίωσαν με αυτή την ευκαιρία την προσχώρησή τους στη Διακήρυξη, επαναβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως έγγραφο αναφοράς στο πεδίο του σύγχρονου ηθικού προβληματισμού.

Υπογραφή της Διακήρυξης από τον Δικηγορικό Σύλλογο της Μασσαλίας, 2017

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή της Μεγάλης Ανατολής της Ελβετίας και της Παραδοσιακής Συμβολικής Μεγάλης Στοάς της Αφρικής εντάσσεται σε μια ευρύτερη δυναμική αναγνώρισης των αρχών που εκφράζονται στη Διακήρυξη. Το κείμενο αυτό, ανοιχτό προς υπογραφή από κάθε οντότητα που επιθυμεί να επιβεβαιώσει τις αξίες του, έχει λάβει πολυάριθμες υποστηρίξεις από το 2015, τόσο από κράτη όσο και από διεθνείς οργανισμούς, τοπικές αρχές ή φορείς της κοινωνίας των πολιτών – και τώρα από τεκτονικές υπακοές.

Μια σταδιακή διάδοση σε διάφορους χώρους

Από τη δημοσίευσή της, η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας έχει μεταφερθεί σε πολλούς χώρους προβληματισμού και συνεργασίας. Παρουσιάστηκε συγκεκριμένα στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην UNESCO και σε διάφορα όργανα διακυβερνητικού ή μη κυβερνητικού διαλόγου. Τοπικές αρχές στη Γαλλία και στο εξωτερικό έχουν επίσης υιοθετήσει ψηφίσματα υποστήριξης ή αναγνώρισης του κειμένου.

Η διάδοσή της βασίστηκε σε μια συνεχή στρατηγική επικοινωνίας, που περιλαμβάνει δημοσιεύσεις, συνέδρια, εργαστήρια και συναντήσεις. Ο ιστότοπος που είναι αφιερωμένος στη Διακήρυξη προσφέρει την πλήρη έκδοση του κειμένου, μεταφρασμένη σε πολλές γλώσσες, καθώς και μια ενημερωμένη λίστα υπογραφόντων.

Η παρουσία της Διακήρυξης σε ποικίλα πλαίσια – εκπαίδευση, βιώσιμη ανάπτυξη, διπλωματία, πολιτισμός – δείχνει τον διατομεακό της χαρακτήρα. Παρουσιάζεται ως ένα ευέλικτο εργαλείο, αξιοποιήσιμο από κάθε φορέα που επιθυμεί να ενταχθεί σε μια παγκόσμια ηθική δυναμική.

Συμπέρασμα

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων της Ανθρωπότητας, που γεννήθηκε στο πλαίσιο της COP21 και υποστηρίζεται από μια βούληση ηθικής σύγκλισης σε παγκόσμια κλίμακα, συνεχίζει να προσελκύει ποικίλες υποστηρίξεις. Η δομή της, που βασίζεται στη σύνδεση δικαιωμάτων και καθηκόντων, η μη δεσμευτική της εμβέλεια και η προσβασιμότητά της επιτρέπουν την υιοθέτηση ή την υποστήριξή της από πολλούς θεσμικούς φορείς.

Οι υπογραφές της Μεγάλης Ανατολής της Ελβετίας και της Παραδοσιακής Συμβολικής Μεγάλης Στοάς της Αφρικής προστίθενται σε αυτή τη δυναμική, εντάσσοντας αυτές τις δύο τεκτονικές υπακοές σε μια διαδικασία προσχώρησης στις αρχές που διατυπώνονται στο κείμενο. Αυτή η συμμετοχή εντάσσεται σε ένα εθελοντικό, ανοιχτό πλαίσιο, σύμφωνο με το πνεύμα της Διακήρυξης, της οποίας ο κύριος στόχος παραμένει η προώθηση μιας κοινής συνείδησης για τα ζητήματα που αφορούν το μέλλον της ανθρωπότητας και του πλανήτη.

Σχετικά προϊόντα

Κατηγορίες

Μασονικά διακοσμητικά (ποδιές, σαΐτες, ταινίες ώμου)Σαΐτες & ΚοσμήματαΔώρα κάτω από 20€Ποδιές & πακέταΚοσμήματαΚοσμήματα Σκηνής