Λειτουργικές καταβολές του Τεκτονισμού του Σημαδιού
Η χρήση του Σημαδιού προηγείται κατά πολύ του σύγχρονου Ελευθεροτεκτονισμού. Κάθε Εταίρος λιθοξόος διέθετε ένα προσωπικό Σημάδι, το οποίο χάραζε σε κάθε πέτρα που επεξεργαζόταν. Αυτό το σύστημα επέτρεπε την καταμέτρηση της εργασίας και τον δίκαιο καθορισμό του μισθού. Μια σαφής αναφορά σε αυτή την πρακτική εντοπίζεται στα πρώτα “Καταστατικά Shaw” (1598), τα οποία καθόριζαν τις τεκτονικές πρακτικές στη Σκωτία: ορίζεται ότι ο Επόπτης οφείλει να καταγράφει σε ειδικό βιβλίο τα ονόματα και τα Σημάδια όλων των Τεκτόνων της Στοάς του.
Σημάδια λιθοξόων
Αυτή η λειτουργική χρήση φαίνεται να λησμονήθηκε από τον κερδοσκοπικό (θεωρητικό) Ελευθεροτεκτονισμό, ωστόσο εντοπίζονται δύο ίχνη της στη δεκαετία του 1720, σε μια εποχή όπου η λειτουργική παράδοση (ιδιαίτερα η σκωτική) συνυπήρχε ακόμα με τον κερδοσκοπικό Τεκτονισμό.
Το χειρόγραφο “Graham” του 1726 αναφέρει μια διαμάχη σχετικά με τους μισθούς στο εργοτάξιο του Ναού του Σολομώντα, η οποία οδήγησε τον τελευταίο στο να δώσει ένα σημείο στους Τέκτονες, προκειμένου να διακρίνονται από τους απλούς εργάτες. Αυτό το σημείο υποδηλώνει πιθανότατα το Σημάδι των Εταίρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι το “Graham” είναι ένα αγγλικό έγγραφο που φέρει τα ίχνη πολυάριθμων σκωτικών επιρροών.
Ένας άλλος σκωτικός μάρτυρας μας μιλά επίσης για αυτή τη χρήση. Πρόκειται για το “A Mason’s Confession” (Η εξομολόγηση ενός Τέκτονα), μια υποτιθέμενη εξομολόγηση ενός μετανοημένου Σκωτσέζου Τέκτονα το 1727, η οποία δημοσιεύτηκε στο “The Scots Magazine” το 1755. Εδώ διευκρινίζεται ότι ο νέος Μαθητευόμενος πρέπει να επιλέξει ένα Σημάδι, το οποίο τοποθετεί στα εργαλεία του για να μπορεί να τα αναγνωρίζει· πρόκειται σχεδόν βέβαια για το ίδιο Σημάδι που χάραζαν στις πέτρες.
Έκλειψη και αναβίωση του θέματος του Σημαδιού
Μετά την καθιέρωση του βαθμού του Διδασκάλου, ο οποίος επικεντρωνόταν στον θρύλο του Χιράμ κατά τη δεκαετία του 1730, το ζήτημα του μισθού των τριών βαθμών συνδέθηκε με μια Λέξη και όχι πλέον με ένα σημείο ή ένα σημάδι. Το παλαιό Σημάδι των Εταίρων περιέπεσε προσωρινά στη λήθη. Ωστόσο, φαίνεται να επανεμφανίζεται στην Αγγλία από τη δεκαετία του 1750: ένα έγγραφο της 24ης Ιανουαρίου 1756 αναφέρει το Σημάδι σε μια ανεξάρτητη Στοά του Νιούκαστλ, η οποία διατηρούσε σχέσεις με τη Μεγάλη Στοά της Σκωτίας. Η πρώτη αναφορά στη λήψη των Τεκτόνων του Σημαδιού και των Διδασκάλων του Σημαδιού (που είναι οι τίτλοι που χρησιμοποιούνται σήμερα στον Τεκτονισμό του Σημαδιού) χρονολογείται το 1769, σε ένα Κεφάλαιο της Βασιλικής Αψίδας (Royal Arch) στο Πόρτσμουθ.
Πλέον, στο πλαίσιο της Βασιλικής Αψίδας και όχι στις συμβολικές Στοές (εκτός από τη Σκωτία), η παλαιά λειτουργική παράδοση του Σημαδιού θα επιβιώσει και θα αναπτυχθεί. Αυτό ήταν έργο των λεγόμενων “Αρχαίων” Τεκτόνων και όχι της Μεγάλης Στοάς των “Σύγχρονων”.
Ο Τεκτονισμός του Σημαδιού στο πλαίσιο των Side Degrees
Ποια θέση κατέλαβε ο Τεκτονισμός του Σημαδιού στο πλαίσιο των Side Degrees (δευτερευόντων βαθμών) που αναπτύχθηκαν στον αγγλοσαξονικό Ελευθεροτεκτονισμό;
Γεννημένος στην Αγγλία από μια παλαιά σκωτική παράδοση, ο Τεκτονισμός του Σημαδιού ασκούνταν όσο υπήρχε η Μεγάλη Στοά των “Αρχαίων”. Όμως, όταν οι δύο Μεγάλες Στοές ενώθηκαν το 1813 για να σχηματίσουν την Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας, ο τύπος της ένωσης όρισε σαφώς ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός αποτελούνταν αποκλειστικά από τους τρεις βαθμούς του Μαθητευόμενου, του Εταίρου και του Διδασκάλου, συμπεριλαμβανομένης της Αγίας Βασιλικής Αψίδας. Καμία αναφορά στον Τεκτονισμό του Σημαδιού, στον οποίο οι “Σύγχρονοι” δεν είχαν προσχωρήσει. Έτσι, αγνοήθηκε πλήρως από την Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας μέχρι το 1878, ημερομηνία ίδρυσης της Μεγάλης Στοάς των Διδασκάλων Τεκτόνων του Σημαδιού στην Αγγλία και την Ουαλία, η οποία διοικεί επίσης τον βαθμό του Ναύκληρου της Βασιλικής Αψίδας.
Μάρκα-Σημάδι
Η Σκωτία, η οποία φαίνεται να είναι η πηγή αυτής της παράδοσης, γνωρίζει δύο τρόπους πρόσβασης στον Τεκτονισμό του Σημαδιού: μπορεί να απονεμηθεί είτε εντός της συμβολικής Στοάς, ως συμπλήρωμα του βαθμού του Εταίρου, είτε εντός ενός Κεφαλαίου της Βασιλικής Αψίδας.
Στην Ιρλανδία, ο Τεκτονισμός του Σημαδιού αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Βασιλικής Αψίδας, της οποίας αποτελεί υποχρεωτικά το πρώτο στάδιο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και πολλές άλλες χώρες, ο Τεκτονισμός του Σημαδιού περιλαμβάνεται επίσης στο Κεφάλαιο της Βασιλικής Αψίδας, αλλά αυτή τη φορά στο ευρύτερο πλαίσιο του Τύπου της Υόρκης.
Συμβολικό περιεχόμενο του Τεκτονισμού του Σημαδιού
Ένα μέρος της τελετής μύησης στον Τεκτονισμό του Σημαδιού συνίσταται στο να ζητηθεί από τον υποψήφιο να επιλέξει ένα Σημάδι που τον χαρακτηρίζει. Αυτή είναι η λειτουργική πτυχή του βαθμού.
Ωστόσο, στον Τεκτονισμό του Σημαδιού βρίσκουμε μια πιο πνευματική διάσταση, η οποία περιστρέφεται γύρω από ένα βιβλικό εδάφιο: “λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες, ούτος εγενήθη εις κεφαλήν γωνίας” (Ψαλμός 118:22), το οποίο τα Ευαγγέλια εφαρμόζουν στον ίδιο τον Ιησού. Ο Τεκτονισμός του Σημαδιού αναπαριστά αυτή την εικόνα χρησιμοποιώντας το θέμα του Ακρογωνιαίου Λίθου: αυτή η πελεκημένη πέτρα με το ιδιαίτερο σχήμα είχε λαξευτεί, αλλά απορρίφθηκε από τους Επόπτες, οι οποίοι τη θεώρησαν ακατάλληλη για το έργο. Όμως έρχεται η στιγμή που ο Πρώτος Επόπτης διαπιστώνει ότι οι εργασίες έχουν σταματήσει επειδή λείπει η πέτρα που έχει λαξευτεί για να γίνει ο Ακρογωνιαίος Λίθος. Η περίφημη πέτρα που είχε απορριφθεί βρίσκεται επιτέλους και εκείνος που τη λάξευσε δέχεται τα συγχαρητήρια.
