Το Σουηδικό Τυπικό – Τεκτονικά Είδη

Παναγιώτα Βασιλείου
Ειδικός προϊόντων και αγορών με πάνω από 15 χρόνια εμπειρίας στο λιανικό εμπόριο

Τα ξεκινήματα του ελευθεροτεκτονισμού στη Σουηδία

Ο ελευθεροτεκτονισμός που εγκαθιδρύθηκε στη Σουηδία από το 1735 είχε γαλλική προέλευση. Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, το Λονδίνο δεν έπαιξε κανέναν ρόλο. Η πρώτη Στοά ιδρύθηκε στη Στοκχόλμη το 1735 από τον κόμη Axel Wrede-Sparre (1708-1772), ο οποίος είχε λάβει στη Γαλλία τους τρεις βαθμούς του συμβολικού ελευθεροτεκτονισμού. Τρία χρόνια αργότερα, ο βαρόνος Carl Frederik Scheffer (1715-1786) επέστρεψε στη Σουηδία μετά από παραμονή στη Γαλλία, έχοντας μαζί του μια επιστολή υπογεγραμμένη το 1737 από τον Λόρδο Derwentwater, τότε Μέγα Διδάσκαλο της Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας: η επιστολή αυτή τον εξουσιοδοτούσε να δημιουργεί και να διοικεί Στοές υπό τη δικαιοδοσία της Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας, εν αναμονή της συγκέντρωσης αρκετών Στοών για την εκλογή Μεγάλου Διδασκάλου για τη Σουηδία. Ο βασιλιάς της Σουηδίας Φρειδερίκος Α’ (1676-1751) ανησύχησε για αυτή τη νέα κοινωνία και την απαγόρευσε το 1738, υπό την απειλή θανάτου. Ωστόσο, δεν άργησε να δεχθεί τον επίσημο φόρο τιμής των ελευθεροτεκτόνων και ήρε την απαγόρευση μετά από λίγους μόλις μήνες.

Η Μεγάλη Στοά της Σουηδίας δημιουργήθηκε το 1761, υπό την προστασία του βασιλιά Αδόλφου-Φρειδερίκου (1710-1771), με διπλώματα από τη Μεγάλη Στοά της Γαλλίας και τελετουργικά γαλλικής προέλευσης, ενώ πρώτος Μέγας Διδάσκαλος ήταν ο βαρόνος Scheffer. Αναγνωρίστηκε από τη Μεγάλη Στοά του Λονδίνου το 1770.

Οι πρώτοι ανώτεροι βαθμοί του REAA που ασκούνταν στη Σουηδία προέρχονταν επίσης από τη Γαλλία. Το 1743, επιστρέφοντας από μια νέα παραμονή στη Γαλλία, ο βαρόνος Scheffer έφερε μαζί του τελετουργικά γαλλικών ανώτερων βαθμών και δημιούργησε ένα πρώτο Σκωτικό Κεφάλαιο στη Στοκχόλμη. Στη συνέχεια, το 1754, ένας κάποιος Δρ. Engelhardt έλαβε δίπλωμα από τον κόμη του Clermont, Μέγα Διδάσκαλο της Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας, για την άσκηση των ανώτερων βαθμών. Ίδρυσε μια Στοά και ένα Κεφάλαιο στο Γκέτεμποργκ το 1757. Τέλος, το 1759, ο κόμης Hirn έφερε άλλους ανώτερους βαθμούς από το Μετς, το οποίο θα γινόταν γαλλικό μόλις το 1766, αλλά ήταν ήδη σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένο από τη Γαλλία.

Οι ρίζες του Σουηδικού Τυπικού

Τόσο λόγω νοοτροπίας όσο και λόγω κουλτούρας και θρησκείας, οι Σουηδοί ελευθεροτέκτονες ένιωθαν πιο κοντά στους Αδελφούς τους από τα προτεσταντικά γερμανικά κράτη παρά στους Γάλλους ελευθεροτέκτονες. Δεν άργησαν να δημιουργήσουν το δικό τους σύστημα, χρωματισμένο με μυστικισμό, ροδοσταυρισμό και τον θρύλο των Ναϊτών. Ο ιατρός και Σύμβουλος της Καγκελαρίας Carl Frederik Eckleff (1723-1786) ίδρυσε το 1759 ένα Κεφάλαιο ανώτερων βαθμών επηρεασμένο από τον μυστικισμό της Σχολής του Βορρά, και ιδιαίτερα από τον Σουηδό μυστικιστή Emmanuel Swedenborg (1688-1772). Με την ίδρυση της Μεγάλης Στοάς της Σουηδίας το 1761, έγινε Αναπληρωτής Μέγας Διδάσκαλος και αφιερώθηκε στην αναθεώρηση των τελετουργικών του, ώστε να υιοθετηθούν από τη νέα Υπακοή.

Carl Eckleff

Το νέο Τυπικό υιοθέτησε τον ναϊτικό θρύλο της Αυστηρής Ναϊτικής Παρατήρησης της Γερμανίας, που βρισκόταν τότε στο απόγειό της, και θέσπισε ότι, αν η Γερμανία αντιπροσώπευε την VII Επαρχία του Τάγματος, η Δανία ήταν η VIII και η Σουηδία η IX. Το Σουηδικό Τυπικό έθεσε λοιπόν ως αποστολή την αποκατάσταση αυτών των Επαρχιών, όπως είχε κάνει η Αυστηρή Παρατήρηση στη Γερμανία. Τα δύο Τάγματα εισήλθαν έτσι σε μια σχέση που αποτελούνταν εξίσου από συμμαχία και αντιπαλότητα. Οι σχέσεις περιπλάκηκαν το 1764 από έναν αποστάτη της Αυστηρής Παρατήρησης ο οποίος, έχοντας αγοράσει τους σουηδικούς βαθμούς από τον Eckleff, δημιούργησε τη δική του εκδοχή, την οποία διέδωσε στη Γερμανία. Πρόκειται για το Τυπικό του Zinnendorf, από το όνομα αυτού του φιλόδοξου Γερμανού ελευθεροτέκτονα, Johann Wilhelm Kellner von Zinnendorf (1731-1782).

Ο πρίγκιπας Κάρολος του Σούντερμανλαντ (1748-1818), δεύτερος γιος του Αδόλφου-Φρειδερίκου, ο οποίος θα βασίλευε στη Σουηδία μεταξύ 1809 και 1818 με το όνομα Κάρολος ΙΓ’, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία του Σουηδικού Τυπικού, αλλά και της Αυστηρής Ναϊτικής Παρατήρησης. Λάτρης του μυστικισμού και μάλλον εύπιστος, έγινε δεκτός στο Κεφάλαιο του Eckleff το 1770. Ο Eckleff, κατανοώντας το όφελος που θα μπορούσε να αποκομίσει από αυτό το σημαντικό πρόσωπο, του παραχώρησε τη θέση του στην κεφαλή των ανώτερων βαθμών, πουλώντας του πολύ ακριβά όλη την απαραίτητη τεκμηρίωση για τη διοίκηση του Τυπικού. Ο Κάρολος πρόσθεσε δύο βαθμούς στους εννέα που είχε δημιουργήσει ο Eckleff, ενισχύοντας έτσι τη ναϊτική και ροδοσταυρική διάσταση του Τυπικού, ενώ έγινε δεκτός και στο Εσωτερικό Τάγμα της Αυστηρής Ναϊτικής Παρατήρησης.

Στη Γερμανία, το Συνέδριο της Αυστηρής Ναϊτικής Παρατήρησης που πραγματοποιήθηκε στο Kohlo το 1772 αποκήρυξε τον βαρόνο von Hund και ο Κάρολος παρουσιάστηκε για να τον διαδεχθεί, αλλά το Συνέδριο προτίμησε τον Φερδινάνδο του Μπράουνσβαϊγκ-Λύνεμπουργκ (1721-1782) ως Μέγα Ανώτερο του Τάγματος. Αυτή η αποτυχία του Καρόλου ήταν σίγουρα μια τύχη για το Σουηδικό Τυπικό, το οποίο πιθανότατα θα είχε εξαφανιστεί όπως η Αυστηρή Ναϊτική Παρατήρηση αν τα δύο Τάγματα είχαν συγχωνευθεί.

Οι ιδιαιτερότητες του Σουηδικού Τυπικού

Το Σουηδικό Τυπικό χωρίζεται σε τρεις τάξεις:

Στοά του Αγίου Ιωάννη

Μαθητής
Εταίρος

III. Διδάσκαλος

Στοά του Αγίου Ανδρέα

IV/V. Μαθητής και Εταίρος του Αγίου Ανδρέα

Διδάσκαλος του Αγίου Ανδρέα

Κεφάλαιο

VII. Υψηλός Περίλαμπρος Αδελφός, ή Ιππότης της Ανατολής

VIII. Πολύ Υψηλός Περίλαμπρος Αδελφός, ή Ιππότης της Δύσης

Φωτισμένος Αδελφός
Υψηλά Φωτισμένος Αδελφός

Το σύνολο επισφραγίζεται από έναν XI βαθμό, διοικητικό: ο Αδελφός Πολύ Υψηλά Φωτισμένος, Ιππότης και Διοικητής του σταυρός Rouge.

Διαπιστώνουμε αμέσως ότι το Σουηδικό Τυπικό τίθεται υπό την προστασία δύο Αποστόλων, του Αγίου Ανδρέα και του Αγίου Ιωάννη. Ο Άγιος Ανδρέας αναφέρεται σε πολλούς ανώτερους βαθμούς που ονομάζονται Σκωτικοί, καθώς είναι ο προστάτης άγιος της Σκωτίας. Εδώ όμως, θεωρείται μάλλον ως αυτός που εισάγει κοντά στον Ιησού, καθώς σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, ήταν ο πρώτος μαθητής που ακολούθησε τον Ιησού, και αυτός που παρουσίασε τον αδελφό του Σίμωνα (τον μελλοντικό Άγιο Πέτρο) στον Ιησού. Και ο Άγιος Ιωάννης είναι σημαντικός στο Σουηδικό Τυπικό όχι τόσο ως Ευαγγελιστής όσο ως οραματιστής και συγγραφέας της Αποκάλυψης, προάγγελος της Νέας Ιερουσαλήμ. Όπως διαπιστώνουμε, το Σουηδικό Τυπικό είναι αποφασιστικά χριστιανικό και μόνο χριστιανοί μπορούν να γίνουν δεκτοί σε αυτό.

Όμως, σε αντίθεση με τα περισσότερα τεκτονικά ή παρα-τεκτονικά Τάγματα του 18ου αιώνα που επικαλούνταν τη ροδοσταυρική κληρονομιά, το Σουηδικό Τυπικό δεν ασχολήθηκε ούτε με την αλχημεία ούτε με τον πρακτικό αποκρυφισμό. Επικεντρωνόταν αποκλειστικά στη θεουργία, επιδιώκοντας έτσι μια άμεση μυστικιστική επαφή με τη Θεότητα. Με αυτόν τον τρόπο, θυμίζει την κληρονομιά του Μαρτινεζισμού του Ορθού Σκωτικού Τυπικού και την μαρτινιστική παράδοση.

Κάρολος ΙΓ’

Μια άλλη ιδιαιτερότητα του Σουηδικού Τυπικού είναι η πολύ βαθιά σχέση του με το σουηδικό Στέμμα. Από τον Κάρολο ΙΓ’, ο οποίος βασίλευσε από το 1809 έως το 1818, όλοι οι βασιλείς της Σουηδίας ήταν καταστατικά Μεγάλοι Διδάσκαλοι του σουηδικού ελευθεροτεκτονισμού. Μόνο ο σημερινός βασιλιάς, Κάρολος ΙΣΤ’ Γουσταύος (γεννημένος το 1946), διέκοψε αυτή την παράδοση, παραμένοντας ωστόσο Προστάτης του ελευθεροτεκτονισμού στη χώρα του. Η Μεγάλη Διδασκαλία δεν ανήκει πλέον στη βασιλική οικογένεια.