Το Τεκτονικό Δέλτα

Οι απαρχές του Τεκτονικού Δέλτα

Από πού δανείστηκε ο Ελευθεροτεκτονισμός το σύμβολο του Δέλτα, διακοσμημένο με ένα Μάτι ή μερικές φορές με το θείο Τετραγράμματο στα εβραϊκά (יהוה, δηλαδή YHWH); Προφανώς από τη χριστιανική παράδοση. Είναι βέβαιο ότι το Δέλτα, υπό τη μορφή ισόπλευρου τριγώνου, είναι ένα σύμβολο που παραπέμπει στον Τριαδικό Θεό. Ας μην ξεχνάμε ότι, αν και ο Ελευθεροτεκτονισμός αναπτύχθηκε κυρίως τον 18ο αιώνα, εμφανίστηκε τον 17ο αιώνα, την εποχή που ονομάζουμε Μπαρόκ. Κατά την περίοδο του Μπαρόκ, τόσο η Καθολική Εκκλησία όσο και οι Εκκλησίες που προέκυψαν από τη Μεταρρύθμιση χρησιμοποιούσαν συχνά το Δέλτα, διακοσμημένο με το εβραϊκό Τετραγράμματο ή μερικές φορές με το Μάτι, για να κοσμούν τις εκκλησίες και τα ιερά τους.

Ωστόσο, η ιδέα της θείας τριάδας, που συμβολίζεται μερικές φορές από ένα τρίγωνο, είναι πολύ παλαιότερη από τον χριστιανισμό. Η Αίγυπτος τιμούσε τους θεούς της με τη μορφή Τριάδων, η πιο γνωστή από τις οποίες αποτελείται από τον Όσιρι, την Ίσιδα και τον Ώρο, αλλά η πιο χαρακτηριστική για τους ελευθεροτέκτονες είναι αναμφίβολα η Τριάδα της Μέμφιδας: ο Φθα («Αυτός που δημιουργεί» = Σοφία), η σύζυγός του Σεκμέτ («Ισχυρή» = Ισχύς) και ο γιος τους Νεφερτούμ («Κάλλος της Δημιουργικής Αρχής» = Κάλλος). Το ινδουιστικό πάνθεον κυριαρχείται από τον Βράχμα τον δημιουργό, τον Βισνού τον συντηρητή και τον Σίβα τον καταστροφέα. Στην Περσία, ο Αχούρα Μάζδα, η υπερβατική αρχή, γεννά δύο αντίθετες αρχές, τον Σπέντα Μαϊνιού (Άγιο Πνεύμα) και τον Άνγκρα Μαϊνιού (ή Αριμάν, το Κακό Πνεύμα). Θα μπορούσαμε να πολλαπλασιάσουμε κατά βούληση τα παραδείγματα Τριάδων στους αρχαίους πολιτισμούς.

Το θείο, ιδωμένο με όρους τριάδας και συμβολισμένο από το τρίγωνο, εμφανίζεται επίσης στους Έλληνες φιλοσόφους: σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο φιλόσοφος Ξενοκράτης συμβόλιζε τον θεό με ένα ισόπλευρο τρίγωνο, το οποίο είναι τέλειο αφού διαθέτει ίσες γωνίες και πλευρές· οι Δαίμονες (δηλαδή οι εξαιρετικοί άνθρωποι, οι Ήρωες…) παρομοιάζονταν με ισοσκελή τρίγωνα, με ατελή τελειότητα· όσο για τους απλούς θνητούς, δεν ήταν παρά σκαληνά τρίγωνα.

Το Δέλτα στον Ελευθεροτεκτονισμό

Εμποτισμένοι από τη χριστιανική κουλτούρα, οι πρώτοι ελευθεροτέκτονες δανείστηκαν το Δέλτα από την μπαρόκ εικονογραφία, αλλά δεν επρόκειτο για μια απλή αισθητική αντιγραφή. Ως γεωμετρικό σχήμα, το τρίγωνο τους πρόσφερε ένα ορθολογικό και αφηρημένο σύμβολο της θεότητας και ταίριαζε απόλυτα στον Μέγα Αρχιτέκτονα του Σύμπαντος, μια έννοια μερικές φορές θεϊστική αλλά τις περισσότερες φορές ντεϊστική, με την οποία χαρακτήριζαν τη Δημιουργική Αρχή, από μια σκοπιά πιο φιλοσοφική παρά θρησκευτική.

Ο Ελευθεροτεκτονισμός βασίζει μεγάλο μέρος του συμβολισμού του στους αριθμούς και τη γεωμετρία. Το Τρίγωνο κατέχει λοιπόν μια προνομιακή θέση, καθώς είναι το πρώτο γεωμετρικό σχήμα. Το Τρία είναι επομένως ο πρώτος αριθμός που συναντά ο ελευθεροτέκτονας, ήδη από τον βαθμό του Μαθητή.

Το Τεκτονικό Δέλτα είναι ίσως η πιο προφανής υλοποίηση της τριαδικής αρχής στον Ελευθεροτεκτονισμό, τουλάχιστον στους ηπειρωτικούς Τύπους, όπου τοποθετείται στην Ανατολή της Στοάς, πάνω από τον Σεβάσμιο και εμφανίζεται επίσης συχνά στο μακρύ κολιέ του τελευταίου. Το Φωτεινό Δέλτα που φωτίζει τη Στοά είναι τις περισσότερες φορές διακοσμημένο με ένα Μάτι, αλλά μερικές φορές (κυρίως στους Ανώτερους Βαθμούς) μπορεί να φέρει το εβραϊκό Τετραγράμματο. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον Ορθό Σκωτικό Τύπο, το Φωτεινό Δέλτα δεν φέρει κανένα σύμβολο, αλλά περιβάλλεται από ακτίνες φωτός, με την επιγραφή “Et tenebræ eam non comprehenderunt”, μια αναφορά στον 5ο στίχο του 1ου κεφαλαίου του Ευαγγελίου του Ιωάννη (“et lux in tenebris lucet, et tenebræ eam non comprehenderunt”, και το Φως λάμπει μέσα στο σκοτάδι, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε).

Ποιο τρίγωνο να χρησιμοποιήσετε;

Ποιες πρέπει να είναι οι αναλογίες αυτού του Δέλτα; Στις Στοές και πάνω στα διακοσμητικά τεκτονικά αντικείμενα, μπορεί κανείς να δει τα πάντα. Ωστόσο, δύο τρίγωνα φαίνεται να επικρατούν: το ισόπλευρο τρίγωνο και το τρίγωνο που κατασκευάζεται με τη Χρυσή Τομή, δηλαδή ένα ισοσκελές τρίγωνο με άνω γωνία 108° και τις δύο απέναντι γωνίες 36°. Δεν πρόκειται εδώ για αισθητικές εκτιμήσεις, αλλά για συμβολική ερμηνεία.

Το ισόπλευρο τρίγωνο (υποχρεωτικό στον Ορθό Σκωτικό Τύπο) δίνει έμφαση στην τελειότητα του Υπέρτατου Όντος καθαυτού, ενώ το ισοσκελές τρίγωνο, κατασκευασμένο με τη Χρυσή Τομή, αντικατοπτρίζει περισσότερο τη γεωμετρική τάξη που διέπει το σύμπαν, τον Καθολικό και Φυσικό Νόμο. Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι το ισόπλευρο τρίγωνο ταιριάζει καλύτερα σε Στοές με θεϊστική ή χριστιανική ευαισθησία και το άλλο σε Στοές πιο ντεϊστικές ή ορθολογιστικές. Αλλά αυτό θα ήταν αναμφίβολα μια καρικατούρα, καθώς το σύμβολο του τριγώνου υπερβαίνει αυτή τη διάκριση. Αντίθετα, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε τη χρήση του ισόπλευρου τριγώνου στη Στοά των Μαθητών και να επιφυλάξουμε το τρίγωνο της Χρυσής Τομής για τους Εταίρους, οι οποίοι έχουν ανακαλύψει τη Χρυσή Τομή με τον Φλεγόμενο Αστέρα.

Η πανταχού παρουσία του Δέλτα στον Ελευθεροτεκτονισμό

Αν και το Τεκτονικό Δέλτα μπορεί να φαίνεται εκ πρώτης όψεως ως ένα απλό σύμβολο του Μεγάλου Αρχιτέκτονα του Σύμπαντος, δεν είναι καθόλου έτσι, καθώς η τριαδική δομή είναι πανταχού παρούσα στον Ελευθεροτεκτονισμό. Το Τεκτονικό Δέλτα μπορεί έτσι να συμβολίζει πολλές άλλες τριάδες, πιο φιλοσοφικές ή ηθικές, όπως Παρελθόν-Παρόν-Μέλλον, Σοφία-Ισχύς-Κάλλος, Σκέψη-Δράση-Πραγμάτωση, και μπορεί να θυμίζει το ρητό “Σκέφτομαι σωστά, μιλάω σωστά, πράττω σωστά”.

Σχετικά προϊόντα

Κατηγορίες

Μασονικά διακοσμητικά (ποδιές, σαΐτες, ταινίες ώμου)Σαΐτες & ΚοσμήματαΔώρα κάτω από 20€Ποδιές & πακέταΚοσμήματαΚοσμήματα Σκηνής