Το Τυπικό της Υόρκης – Τεκτονικά Είδη

Παναγιώτα Βασιλείου
Ειδικός προϊόντων και αγορών με πάνω από 15 χρόνια εμπειρίας στο λιανικό εμπόριο

Τι είναι το Τυπικό της Υόρκης;

Το Τυπικό της Υόρκης αποτελεί ένα πλήρες σύνολο δεκατριών βαθμών, κατανεμημένων σε τέσσερα διαφορετικά Εργαστήρια:

Γαλάζιες Στοές (υπό τη δικαιοδοσία των Μεγάλων Στοών):

Μαθητής
Εταίρος
Διδάσκαλος

Κεφάλαια της Βασιλικής Αψίδας (υπό τη δικαιοδοσία των Μεγάλων Κεφαλαίων):

Διδάσκαλος της Σφραγίδας
Εικονικός Πρώην Διδάσκαλος
Πολύ Εξαίρετος Διδάσκαλος
Τέκτονας της Βασιλικής Αψίδας

Κρυπτικά Συμβούλια (υπό τη δικαιοδοσία των Μεγάλων Συμβουλίων):

Βασιλικός Διδάσκαλος
Εκλεκτός Διδάσκαλος
Υπερ-Εξαίρετος Διδάσκαλος

Διοικητήρια Ιπποτών Ναϊτών (υπό τη δικαιοδοσία των Μεγάλων Διοικητηρίων και του Μεγάλου Στρατοπέδου των Ηνωμένων Πολιτειών):

Τάγμα του Ερυθρού σταυρού
Τάγμα της Μάλτας
Τάγμα του Ναού.

Πολλοί από αυτούς τους βαθμούς υπάρχουν στον τεκτονισμό άλλων αγγλοσαξονικών χωρών (όπως για παράδειγμα η Βασιλική Αψίδα ή ο Τεκτονισμός της Σφραγίδας), αλλά με διαφορετική διάταξη. Το Τυπικό της Υόρκης είναι το μοναδικό στον αγγλοσαξονικό τεκτονισμό που συγκεντρώνει όλους αυτούς τους βαθμούς σε ένα συνεκτικό σύνολο που φέρει το όνομα Τυπικό.

Τα τελετουργικά του Τυπικού της Υόρκης φέρουν έντονο βιβλικό χαρακτήρα, δίνοντας έμφαση κυρίως στην Παλαιά Διαθήκη για τις Στοές, τα Κεφάλαια και τα Συμβούλια, και στην Καινή Διαθήκη για τα Διοικητήρια. Επομένως, απαιτείται πίστη στον Θεό (χωρίς να προσδιορίζεται ποιον) για να ανήκει κανείς στις Στοές, τα Κεφάλαια και τα Συμβούλια, αλλά απαιτείται να είναι κανείς τριαδικός χριστιανός για να εισέλθει στα Διοικητήρια.

Με παραλλαγές ανάλογα με την Πολιτεία, το Τυπικό της Υόρκης είναι το επίσημο Τυπικό των κανονικών αμερικανικών Μεγάλων Στοών και, φυσικά, του αφροαμερικανικού τεκτονισμού Prince Hall.

Προέρχεται το Τυπικό της Υόρκης από την Υόρκη;

Οι υποστηρικτές του Τυπικού της Υόρκης ισχυρίζονται πρόθυμα ότι το Τυπικό τους (τουλάχιστον στους συμβολικούς του βαθμούς) είναι το παλαιότερο στον κόσμο, καθώς ανάγεται στην πρώτη συνέλευση Τεκτόνων που πραγματοποιήθηκε στην Υόρκη το 926, υπό τη βασιλεία του βασιλιά Athelstan. Αυτή η θρυλική συνέλευση αναφέρεται για πρώτη φορά στο χειρόγραφο Halliwell, γνωστότερο ως “Regius” (περίπου 1390), αλλά η ημερομηνία 926 διατυπώνεται μόνο από τη βασιλεία της Ελισάβετ Α’. Καμία ιστορική πηγή δεν επιβεβαιώνει ότι έλαβε χώρα μια τέτοια συνέλευση.

Παραμένει γεγονός ότι η Στοά της Υόρκης θεωρούσε τον εαυτό της ιδιαίτερα εξέχοντα εντός του αγγλικού τεκτονισμού. Έτσι, το 1725, ως αντίδραση στη δημιουργία της Μεγάλης Στοάς του Λονδίνου και στην αλλοίωση των τελετουργικών που αυτή επέφερε, αυτοανακηρύχθηκε “Μεγάλη Στοά όλης της Αγγλίας, συνερχόμενη από αμνημονεύτων χρόνων στην Πόλη της Υόρκης”.

Αυτή η Μεγάλη Στοά, την οποία συχνά ξεχνούν να αναφέρουν όταν μιλούν για τον αγγλικό τεκτονισμό του 18ου αιώνα, ήταν η πρώτη οργανωμένη αντιπολίτευση στη “Νεωτερικότητα” της Μεγάλης Στοάς του Λονδίνου, περίπου τριάντα χρόνια πριν από την ίδρυση της Μεγάλης Στοάς των Αρχαίων. Ο αντίκτυπός της ήταν μικρότερος από τις άλλες δύο Μεγάλες Στοές, διότι ήταν ελάχιστα δομημένη: λειτουργούσε ως Μητέρα-Στοά, συνερχόμενη μόνο για να δεχθεί νέους Αδελφούς με σκοπό τη σύσταση νέων Στοών, και δεν εξασφάλιζε τη διοίκηση αυτών των Στοών. Τέθηκε σε αδράνεια τη δεκαετία του 1730, για να αναγεννηθεί το 1761. Το 1769, η Στοά “Antiquity” της Μεγάλης Στοάς του Λονδίνου αποσχίστηκε και ενώθηκε με τη Μεγάλη Στοά της Υόρκης, η οποία έλαβε τότε το όνομα “Μεγάλη Στοά όλης της Αγγλίας νότια του ποταμού Trent”. Αυτή η Μεγάλη Στοά έπαυσε κάθε δραστηριότητα το 1789 ή το 1790.

Ποιο ήταν το τελετουργικό (ή τα τελετουργικά) που χρησιμοποιούνταν στις Στοές που αναγνωρίζονταν από τη Μεγάλη Στοά της Υόρκης; Δεν το γνωρίζουμε. Αλλά μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι ανήκε στην παράδοση που ονομάζεται Αρχαία, όπως και εκείνα της Μεγάλης Στοάς των Αρχαίων, της Μεγάλης Στοάς της Ιρλανδίας και της Μεγάλης Στοάς της Σκωτίας, και όπως θα είναι από το 1813 το Αγγλικό Τυπικό Emulation.

Ελλείψει γνώσης του τελετουργικού που χρησιμοποιούνταν στη Μεγάλη Στοά της Υόρκης, σημειώνουμε ωστόσο μια ιδιαιτερότητα: σε αντίθεση με τις άλλες Μεγάλες Στοές, δεν απένειμε μόνο τους τρεις συμβολικούς βαθμούς, αλλά επίσης τη Βασιλική Αψίδα (από το 1770) και τον Ιππότη Ναΐτη (από το 1780). Αυτή η δομή μας θυμίζει φυσικά εκείνη του σημερινού Τυπικού της Υόρκης, πλην του Συμβουλίου των Κρυπτικών βαθμών, οι οποίοι εμφανίζονται στη Νέα Υόρκη μόνο από το 1792 και αρχίζουν να δομούνται γύρω στο 1810. Υπάρχει όμως άμεση σχέση καταγωγής μεταξύ των πρακτικών της Μεγάλης Στοάς της Υόρκης και του σημερινού Αμερικανικού Τυπικού της Υόρκης; Έχουμε κάθε λόγο να αμφιβάλλουμε.

Οι απαρχές του Τυπικού της Υόρκης ή Αμερικανικού Τυπικού

Το Τυπικό της Υόρκης γεννήθηκε στις αμερικανικές αποικίες, οι οποίες επρόκειτο να γίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μετά το 1783. Παρόλο που έχει τις ρίζες του στις αγγλικές, ιρλανδικές και σκωτσέζικες τεκτονικές παραδόσεις, παραμένει πρωτότυπο και αποτελεί καρπό των συμβιβασμών που υιοθετήθηκαν για την εναρμόνιση των διαφόρων τεκτονικών πρακτικών που ήρθαν από τη Μεγάλη Βρετανία και τη συγχώνευσή τους σε ένα Τυπικό που να αρμόζει στη νέα ανεξάρτητη χώρα που μόλις είχε γεννηθεί.

Οι πρώτες αμερικανικές Στοές, που εμφανίζονται από το 1730, έχουν πράγματι διάφορες προελεύσεις: ορισμένες είχαν ιδρυθεί από τις Επαρχιακές Μεγάλες Στοές που εγκαταστάθηκαν στις αποικίες από τη Μεγάλη Στοά του Λονδίνου (οι “Μοντέρνοι”), αλλά οι περισσότερες ήταν της “Αρχαίας” παράδοσης: επρόκειτο για Στοές αυθόρμητης δημιουργίας, ή Στοές που ιδρύθηκαν από στρατιωτικές Στοές που υπάγονταν στη Μεγάλη Στοά της Ιρλανδίας, στη Μεγάλη Στοά της Σκωτίας, ή ακόμη στη Μεγάλη Στοά των Αρχαίων (από το 1758).

Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε πώς η Μεγάλη Στοά της Υόρκης, η οποία βρισκόταν σε αδράνεια την εποχή που ιδρύονταν οι πρώτες Στοές στην Αμερική, θα μπορούσε να είχε παίξει ρόλο στην ανάπτυξη του αμερικανικού τεκτονισμού. Και ακόμη και μετά την αφύπνισή της το 1761, αριθμούσε μόνο εννέα Στοές όταν τελείωσε ο Αμερικανικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας το 1783. Διαβάζουμε μερικές φορές ότι οι ιρλανδικές στρατιωτικές Στοές διέδωσαν το Τυπικό της Μεγάλης Στοάς της Υόρκης στη νέα ήπειρο. Αλλά γιατί να το είχαν κάνει, δεδομένου ότι εξαρτώνταν από τη Μεγάλη Στοά της Ιρλανδίας και διέθεταν τη δική τους τεκτονική παράδοση;

Η ανάγκη για ένα νέο τελετουργικό στην Αμερική επιβλήθηκε για ιστορικούς λόγους. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ανεξαρτησίας, οι Στοές που εξαρτώνταν από τη Μεγάλη Στοά του Λονδίνου (οι “Μοντέρνοι”) πήραν μάλλον το μέρος της Αγγλίας, ενώ οι “Αρχαίοι” τάχθηκαν μάλλον με το πλευρό των Επαναστατών. Μετά την πραγματική Ανεξαρτησία του 1783, πολλοί “Μοντέρνοι” Τέκτονες επέστρεψαν στην Αγγλία και οι διάφορες Επαρχιακές Μεγάλες Στοές της Μεγάλης Στοάς του Λονδίνου κατέληξαν να συγχωνευθούν με τις ομόλογές τους της “Αρχαίας” παράδοσης. Το Τυπικό της Υόρκης επιβλήθηκε τότε ως το μοναδικό Τυπικό που ασκούνταν από τις Μεγάλες Στοές των Πολιτειών που αποτελούσαν την Ένωση.

Γιατί το όνομα Τυπικό της Υόρκης;

Αν οι τέκτονες που επικαλούνταν τη Μεγάλη Στοά της Υόρκης προφανώς δεν έπαιξαν κανένα ρόλο στη διάδοση του τεκτονισμού στην Αμερική, αν το τελετουργικό που χρησιμοποιούσαν έχει ελάχιστες πιθανότητες να έχει διασχίσει τον Ατλαντικό, γιατί λοιπόν το Αμερικανικό Τυπικό φέρει αυτό το όνομα Τυπικό της Υόρκης;

Οι Αμερικανοί τέκτονες επέλεξαν αναμφίβολα αυτό το όνομα για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η Στοά της Υόρκης, που αναφέρεται συχνά στα “Old Charges” (Παλαιά Καθήκοντα), παρέμενε περιβεβλημένη με τη θρυλική αύρα που την καθιστούσε το λίκνο του τεκτονισμού.

Ο δεύτερος λόγος είναι πιο διπλωματικός. Οι αμερικανικές Στοές ήταν αγγλικής, ιρλανδικής ή σκωτσέζικης προέλευσης. Ποια από αυτές τις παραδόσεις θα είχε την πρωτοκαθεδρία στις νέες Ηνωμένες Πολιτείες; Οι Μεγάλες Στοές των αμερικανικών Πολιτειών σίγουρα δεν μπορούσαν να ονομαστούν “Αγγλικές”, αυτό είναι προφανές. Αλλά το να αποκαλούνται “Ιρλανδικές” ή “Σκωτσέζικες” θα εισήγαγε ιδιαιτερότητες του Ηνωμένου Βασιλείου που δεν είχαν πλέον λόγο ύπαρξης στη νέα Δημοκρατία. Η παράδοση της Υόρκης, η οποία ισχυρίζεται ότι ανάγεται σε αμνημόνευτους χρόνους, επέτρεπε τη σύνδεση του νέου αμερικανικού τεκτονισμού με την πιο αγνή τεκτονική παράδοση, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται το όνομα της Αγγλίας ή του Λονδίνου.